Haaruitval bij katten: oorzaken, kale plekken en wat je kunt doen

Hoeveel haaruitval is normaal bij een kat?

Katten verliezen het hele jaar door haar, en twee keer per jaar extra veel. In het voorjaar gaat de wintervacht eruit, in het najaar de zomervacht. Die rui duurt een paar weken en kan er extreem uitzien, zeker bij langharige katten. Een kat die in de zomer veel haar verliest, is dus meestal gewoon aan het ruien.

Binnenkatten houden zich minder aan de seizoenen. Door kunstlicht en een constante temperatuur verharen ze vaak het hele jaar een beetje. Ook dat is normaal.

Normaal is het zolang de vacht overal even dik blijft, de huid er rustig uitziet en je kat zich niet vaker wast dan anders. Zie je dunne plekken, plukken haar of een kat die blijft likken, dan is het geen rui meer.

Valt het haar uit of likt je kat het weg?

Dit is de belangrijkste vraag, want het antwoord stuurt je naar een andere oorzaak. Bij katten komt kaalheid veel vaker door overmatig likken dan door haar dat vanzelf uitvalt. En katten likken het liefst als niemand kijkt.

Kijk van dichtbij naar de dunne plek. Zijn de haartjes kort, stoppelig en afgebroken, dan likt of bijt je kat ze weg. Is de huid glad en laten haren zonder moeite los, dan valt het haar echt uit. Meer haarballen en haar in de ontlasting wijzen ook op veel likken. Likt je kat veel, dan is jeuk de eerste verdachte. Daarover lees je meer in jeuk bij katten.

Oorzaken van haaruitval bij katten

De meeste oorzaken zijn goed op te sporen. Dit zijn de belangrijkste:

• Vlooien. De meest voorkomende oorzaak, ook als je ze niet ziet. Een kat die allergisch is voor vlooienspeeksel, krijgt al jeuk van een enkele beet.
• Allergie voor voer of voor stoffen in en om het huis, zoals huisstofmijt of pollen. Meestal met jeuk aan kop, nek of buik.
• Schimmel (ringworm). Ronde, schilferige kale plekjes, vaak aan kop, oren en poten. Besmettelijk voor mensen en andere dieren.
• Mijten. Soms met jeuk en schilfers, niet altijd met het blote oog te zien.
• Pijn. Een kat met blaasklachten likt vaak de onderbuik kaal, zie blaasontsteking bij katten.
• Stress. Een verhuizing, een nieuwe kat of een verbouwing kan leiden tot overmatig wassen. De dierenarts concludeert pas stress als de andere oorzaken zijn uitgesloten.
• Hormonen. Een te snel werkende schildklier geeft oudere katten soms een slordige, dunne vacht.
• Na ziekte, een narcose, een bevalling of een flinke schrik. Weken later kan je kat ineens plukken haar verliezen. Dat groeit meestal vanzelf terug.
• Voeding. Een eenzijdig of zelfgemaakt dieet kan de vacht dof en dun maken.

Oudere kat verliest plukken haar

Bij een oudere kat zijn plukken haar vaak een teken dat het wassen niet meer lukt. Een stijve rug, pijnlijke heupen, een pijnlijk gebit of overgewicht maken het lastig om rug en achterkant te bereiken. De vacht gaat klitten en laat in plukken los. Een stijve rug bij een oudere kat kan op spondylose wijzen. Valt je kat daarnaast af terwijl hij goed eet, drinkt hij meer of wordt de vacht dof, dan wil de dierenarts de schildklier en nieren controleren.

Kale plekken bij je kat: wat de plek zegt

Waar de kale plek zit, geeft een eerste aanwijzing. Geen diagnose, wel een goed startpunt voor het gesprek met de dierenarts.

• Rug en staartaanzet: vaak vlooien, soms met kleine korstjes die aanvoelen als zandkorrels.
• Buik en binnenkant van de achterpoten: overmatig likken door jeuk, stress of pijn bij het plassen.
• Kop, nek en oren: krabben door een voedselallergie, of schimmel als het ronde plekjes zijn.
• Flanken en voorpoten, aan beide kanten gelijk: vaak likken door allergie of stress.
• Tussen oog en oor: daar is het haar bij katten van nature dun. Dat is normaal.

Wat doe je als je kat veel haar verliest?

Is het rui, dan is borstelen de belangrijkste stap. Zie je kale plekken, korstjes of een kat die zich kaal likt, maak dan een afspraak bij de dierenarts. Die zoekt naar vlooien, maakt zo nodig een huidafkrabsel of schimmelkweek en doet bij een oudere kat bloedonderzoek. Bij een vermoeden van voedselallergie volgt meestal een dieet van acht weken met een eiwit dat je kat nog nooit heeft gegeten. Dat vraagt geduld, maar het is de enige manier om het zeker te weten.

Tot de dierenarts er is

• Maak foto's van de plekken, dan kun je later vergelijken.
• Houd bij wanneer je kat likt en of er iets veranderd is in huis, in het voer of in de dagelijkse routine.
• Kam de vacht met een vlooienkam en klop de kam uit op een nat wit tissue. Rode vlekjes zijn vlooienpoep.
• Vermoed je schimmel, was dan je handen na het aaien en houd je kat even weg van kinderen en andere dieren.
• Gebruik nooit een vlooienmiddel voor honden. Veel daarvan bevatten permethrine, en dat is giftig voor katten.

Haaruitval bij je kat verminderen en voorkomen

• Borstel of kam je kat in de rui dagelijks, daarbuiten een paar keer per week. Zo haal je los haar weg voordat het op de bank of in de maag belandt.
• Help een oudere of langharige kat bij de plekken die hij zelf niet meer bereikt, zoals rug en achterkant.
• Bespreek met de dierenarts hoe je vlooien het hele jaar voorkomt, voor alle huisdieren in huis.
• Geef een volwaardig kattenvoer en zorg dat er altijd vers water staat.
• Zorg voor rust en voorspelbaarheid: vaste voertijden, genoeg verstopplekken en per kat een eigen bak en voerplek.
• Laat een oudere kat jaarlijks nakijken, vanaf een jaar of tien met bloedonderzoek.