Incontinentie bij katten: oorzaken, symptomen en wat je kunt doen

Incontinentie of plassen naast de bak: wat is het verschil?

Bij incontinentie verliest je kat urine zonder dat hij dat wil of merkt. Hij gaat er niet voor zitten, de urine loopt gewoon weg: in de slaap, bij het opstaan of druppelsgewijs tijdens het lopen. Dierenartsen noemen dat ook wel passief urineverlies.

Dat is iets anders dan een kat die naast de bak plast. Die neemt de plashouding aan en laat een plas achter, vaak op iets zachts zoals een kleed of de wasmand. Daar zit meestal blaasontsteking, pijn bij het instappen, stress of een bak die hem niet bevalt achter. Bij katten is plassen naast de bak veel vaker de reden voor urine in huis dan echte incontinentie. Als je het verschil kunt beschrijven, helpt dat de dierenarts direct op weg.

Hoe ontstaat incontinentie bij katten?

Incontinentie is geen ziekte op zich, maar een signaal. Er zit bijna altijd een oorzaak achter. De belangrijkste:

• Zenuwschade na een ongeluk. Een aanrijding, een val of een staart die klem heeft gezeten kan de zenuwen naar blaas en staart beschadigen. De staart hangt dan slap en de blaas loopt vol en over. Dat heet ook wel blaasverlamming.
• Een verstopte plasbuis. Vooral bij katers kan gruis de plasbuis afsluiten. De blaas raakt overvol en er lekken alleen nog druppels uit. Dat lijkt op incontinentie, maar het is een noodgeval.
• Veel drinken en veel plassen. Bij nierproblemen, suikerziekte of een te snel werkende schildklier maakt je kat zoveel urine aan dat de blaas het niet goed meer ophoudt, vooral in de slaap.
• Een geïrriteerde blaas. Bij een ontsteking of gruis voelt de blaas steeds vol en ontsnappen er druppels voordat je kat de bak haalt.
• Een slecht sluitende blaas. De sluitspier houdt de urine niet goed vast. Bij katten is dat zeldzaam: soms na sterilisatie, vaker bij katten met kattenleukemie (FeLV).
• Een aangeboren afwijking, zoals een urineleider die niet goed in de blaas uitkomt. Dat zie je meestal al bij een kitten dat altijd nat is. Ook Manx-katten, met een korte of geen staart, hebben vaker een afwijking onderaan de wervelkolom.

Kat laat urine lopen in de slaap of op oudere leeftijd

Een kat die urine laat lopen in zijn slaap, is meestal een oudere kat. Vanaf een jaar of tien komen nierproblemen, suikerziekte en een te snel werkende schildklier vaker voor. Alle drie laten ze je kat meer drinken en meer plassen. Overdag haalt hij de bak nog, maar in een diepe slaap loopt de volle blaas over.

Let daarom ook op hoeveel je kat drinkt en of de klonten in de bak groter worden. Samen met een natte slaapplek is dat een reden om bloed en urine te laten onderzoeken. Hoe eerder deze oorzaken gevonden worden, hoe beter ze te behandelen zijn.

Oudere katten plassen soms ook naast de bak omdat de rand te hoog is voor een stijve rug of stijve heupen, of omdat ze 's nachts de weg kwijtraken. Dat is geen incontinentie, maar het speelt vaak tegelijk.

Wat doe je als je kat incontinent is?

Maak een afspraak bij de dierenarts, ook als je kat verder fit lijkt. Schrijf op wat je ziet: wanneer het gebeurt, waar en hoeveel. Lukt het, vang dan wat urine op in een schone bak met lege of niet-absorberende korrels en neem die zo vers mogelijk mee.

De dierenarts voelt de blaas, onderzoekt urine en bloed en kijkt naar staart, rug en achterpoten. Soms volgt een röntgenfoto of echo. De behandeling hangt af van de oorzaak: medicatie, een aangepast dieet, behandeling van de onderliggende ziekte of, bij zenuwschade, hulp bij het legen van de blaas.

Wat je zelf kunt doen

• Leg een wasbaar kleed of een onderlegger op de vaste slaapplekken en was manden en dekens vaak.
• Houd de vacht rond de achterkant kort en de huid schoon en droog. Urine op de huid irriteert en kan gaan ontsteken. Veeg dagelijks met lauw water en dep goed droog.
• Een kattenluier kan helpen bij een kat die veel lekt, bijvoorbeeld 's nachts. Laat hem niet de hele dag om en kijk elke dag naar de huid eronder.
• Zet een bak met een lage instap dicht bij de slaapplek, en bij meerdere verdiepingen een bak per verdieping.
• Beperk het drinkwater niet. Minder drinken maakt de urine sterker en de blaas gevoeliger, en bij nierproblemen is het gevaarlijk.
• Straf je kat nooit. Hij merkt het lekken zelf niet, en stress maakt blaasklachten bij katten juist erger.

Kun je incontinentie bij katten voorkomen?

Niet elke oorzaak is te voorkomen, maar je kunt de kans kleiner maken en problemen vroeg zien:

• Laat een kat vanaf een jaar of tien jaarlijks nakijken, met bloed- en urineonderzoek.
• Houd je kat op een gezond gewicht. Overgewicht vergroot de kans op suikerziekte.
• Zorg dat je kat genoeg drinkt, bijvoorbeeld met natvoer of een drinkfontein.
• Houd de bakken schoon en zorg voor één bak per kat plus één extra.
• Bespreek met de dierenarts of vaccinatie tegen kattenleukemie zinvol is, zeker voor een buitenkat.
• Let bij het sluiten van deuren op de staart. Klemletsel van de staart is een bekende oorzaak van blaasverlamming.