Artrose bij honden: symptomen, oorzaken en wat je kunt doen

Wat is artrose bij honden?

Artrose is slijtage van een gewricht. Aan de uiteinden van de botten zit een laagje kraakbeen dat ervoor zorgt dat het gewricht soepel beweegt zonder te schuren. Bij artrose wordt dat kraakbeen dunner en ruwer. Het bot eronder reageert met verdikkingen en randjes, het gewrichtskapsel raakt geïrriteerd en bewegen gaat stroever en pijnlijker. De officiële naam is osteoartrose.

Artrose gaat niet meer over, want beschadigd kraakbeen herstelt nauwelijks. Het verloop is wel te beïnvloeden. Veel honden met artrose hebben met de juiste aanpak nog jaren een goed en actief leven. Het komt vooral voor bij oudere en zware honden, maar ook jonge honden kunnen het krijgen.

Artrose, artritis of reuma: wat is het verschil?

De termen worden vaak door elkaar gebruikt. Artritis betekent gewrichtsontsteking. Bij artrose speelt ontsteking ook mee, vooral in pijnlijke periodes, maar de kern is slijtage. Echte artritis, zoals een infectie in een gewricht of een ontsteking door het eigen afweersysteem (wat bij honden vaak reuma wordt genoemd), is zeldzamer. Die zit vaak in meerdere gewrichten tegelijk en gaat soms samen met koorts of lusteloosheid. Dat vraagt een andere aanpak, dus laat de dierenarts het onderscheid maken.

Ook spondylose wordt soms artrose genoemd. Dat zijn botbruggen tussen de wervels van de rug. Meer daarover lees je in spondylose bij honden.

Hoe ontstaat artrose bij honden?

Artrose is bijna altijd het gevolg van jarenlange belasting op een gewricht dat daar niet helemaal op berekend is. Vaak zit er een aanleiding achter:

• Een aangeboren afwijking, zoals heupdysplasie of elleboogdysplasie. Het gewricht past niet goed, slijt ongelijk en krijgt soms al op jonge leeftijd artrose.
• Een oude blessure, zoals een gescheurde kruisband, een botbreuk of een losse knieschijf.
• Overgewicht. Elke kilo extra drukt bij elke stap op de gewrichten.
• Leeftijd. Kraakbeen wordt minder veerkrachtig naarmate een hond ouder wordt.
• Ras en bouw. Grote en zware rassen, zoals labrador, golden retriever, herder en berner sennen, lopen meer risico.
• Overbelasting tijdens de groei, zoals veel springen, traplopen en lang naast de fiets rennen bij een pup van een groot ras.

Bij een jonge hond met artrose is er bijna altijd een onderliggende oorzaak. Bij een oudere hond is het vaak een combinatie van leeftijd, gewicht en een gewricht dat al langer niet perfect was.

Artrose herkennen: voorpoot, achterpoten en likken

Waar je de klachten ziet, zegt iets over het gewricht. In de voorpoot gaat het meestal om de elleboog of de schouder. Bij jonge, grote honden is elleboogdysplasie dan een bekende oorzaak. In de achterpoten zijn het vaak de heupen of de knieën. Bij artrose in een voorpoot gaat de kop van je hond omhoog op het moment dat de pijnlijke poot neerkomt. Bij de achterpoten zie je eerder een korte pas, een stijve achterhand of moeite met gaan zitten.

Twee signalen worden vaak gemist. Een hond die steeds aan dezelfde poot of hetzelfde gewricht likt, doet dat soms omdat het pijn doet, niet omdat er iets met de huid is. En spierverlies (spieratrofie): omdat je hond een pijnlijke poot ontziet, worden de spieren daar dunner. Leg je handen tegelijk op beide dijen of beide schouders. Een verschil voel je vaak eerder dan je het ziet.

Typisch voor artrose is dat de klachten na rust het ergst zijn en na wat bewegen afnemen. Kou en vocht maken het vaak erger. Loopt je hond juist plotseling mank, zonder aanloop, dan is een blessure waarschijnlijker.

Wat doe je bij (verdenking van) artrose?

Ga naar de dierenarts als je hond langer dan een paar dagen stijf is, regelmatig mank loopt of pijn lijkt te hebben. De dierenarts kijkt hoe je hond loopt, voelt de gewrichten door en buigt ze voorzichtig. Op een röntgenfoto is te zien hoe ver de artrose is en of er een oorzaak achter zit, zoals een dysplasie of een oude kruisbandblessure.

Wat de dierenarts kan doen

De behandeling is gericht op minder pijn en zo goed mogelijk blijven bewegen. Afhankelijk van je hond kan de dierenarts pijnbestrijding voorschrijven, een afvalplan opstellen of doorverwijzen naar een fysiotherapeut of hydrotherapie (lopen of zwemmen in water). Soms is een operatie zinvol, bijvoorbeeld als er een kruisbandprobleem achter zit. Een hond met minder pijn beweegt meer, en beweging houdt de spieren rond het gewricht sterk.

Wat je zelf thuis kunt doen

• Houd je hond op gewicht. Bij overgewicht is afvallen vaak het belangrijkste wat je zelf kunt doen. Overleg met de dierenarts hoeveel en hoe snel.
• Wandel vaker kort in plaats van één keer lang, in een rustig tempo en liefst op zachte ondergrond. Na een goede dag niet ineens het dubbele.
• Vermijd springen, steile trappen, sprintjes en scherpe wendingen, zoals bij balletjes gooien.
• Leg een orthopedisch matras op een warme, tochtvrije plek.
• Gebruik een loopplank voor de auto en antislipkleden op een gladde vloer.
• Een draagtuig helpt een oudere hond bij de trap en het instappen.
• Houd bij wanneer je hond stijf is: na welke wandeling, bij welk weer. Dat helpt bij de controle.

Geef nooit zelf pijnstillers voor mensen, zoals paracetamol of ibuprofen. Die kunnen giftig zijn voor honden.

Artrose bij honden voorkomen

• Houd je hond zijn hele leven slank. Je moet de ribben makkelijk kunnen voelen.
• Laat een pup van een groot ras rustig opgroeien: in het eerste jaar geen trappen, geen lange fietstochten en niet uit de auto springen.
• Kies bij een pup van een groot ras een fokker die de ouderdieren laat onderzoeken op heup- en elleboogdysplasie.
• Zorg voor regelmatige, gelijkmatige beweging. Een week weinig en dan in het weekend urenlang rennen belast de gewrichten meer.
• Laat mank lopen en blessures tijdig nakijken, zodat een gewricht niet jarenlang scheef belast wordt.
• Laat een oudere hond jaarlijks nakijken. Artrose die vroeg ontdekt wordt, geeft meer mogelijkheden.