Mok bij paarden: oorzaken, symptomen en wat je kunt doen

Wat is mok bij paarden?

Mok is een ontsteking van de huid in de kootholte, de holte aan de achterkant van het been net boven de hoef. Het is geen ziekte met één oorzaak maar een verzamelnaam. De huid raakt beschadigd, bacteriën, schimmels of mijten krijgen vrij spel en de plek ontsteekt. Het begint meestal klein, met een paar schilfers of korstjes die je eerder voelt dan ziet als je de kootholte afstrijkt. Blijft de oorzaak bestaan, dan breidt het zich uit.

Zit dezelfde ontsteking hoger op het been, aan de voorkant van de pijp, dan heet het rasp. Mok komt het meest voor aan de achterbenen en op benen met witte sokken, maar elk been kan het krijgen. Het speelt vooral in het najaar en de winter, als paarden het langst in natte modder staan.

Droge mok of natte mok: wat is het verschil?

Droge en natte mok zijn twee verschijningsvormen van hetzelfde probleem, en de ene kan overgaan in de andere.

Droge mok: schilfers, korstjes en kloven op een droge, vaak verdikte huid. De haren in de kootholte staan overeind of vallen uit. Het oogt mild, maar kloven doen pijn en scheuren bij elke stap opnieuw open.

Natte mok: de huid is rood, warm en vochtig, er komt helder of geel vocht uit en de korsten plakken in het haar. Vaak zit er een nare geur aan. Bij deze vorm hebben bacteriën de overhand en gaat de ontsteking sneller de diepte in.

Welke vorm het is, bepaalt wat de dierenarts adviseert. Kijk dus goed en maak een foto voordat je belt.

Hoe ontstaat mok?

De huid in de kootholte is dun, zit in een plooi en is zelden helemaal droog. Alles wat die huid verweekt, beschadigt of irriteert, geeft mok een kans.

• Nat en vuil: modder in de wei, een natte paddock, een stal die niet droog is. Een huid die uren in het vocht staat, verweekt en scheurt.
• Vaak wassen: de benen na het rijden afspuiten zonder ze goed te drogen houdt de kootholte vochtig.
• Mijten: schurftmijten in het behang geven jeuk, het paard stampt en krabt, en de beschadigde huid raakt ontstoken. Zie je vooral stampen en schuren, lees dan ook jeuk bij paarden.
• Bacteriën en schimmels: de bacterie die ook regenschurft veroorzaakt, nestelt zich graag in een verweekte huid, net als schimmels.
• Zonlicht: witte benen zonder pigment verbranden sneller, en sommige planten of een leverprobleem maken de huid extra gevoelig voor licht.
• Veel behang: koudbloeden, tinkers en friezen houden vocht en vuil langer vast in het haar. Bij deze rassen komt ook een chronische verdikking van de onderbenen voor (CPL) die mok in stand houdt.
• Verminderde weerstand: oudere paarden met PPID (Cushing) krijgen vaker mok en raken het moeilijker kwijt.

Mok komt zelden alleen. Een paard dat door nat en vuil mok krijgt, heeft vaak ook een slechte straal; lees daarvoor rotstraal bij paarden. Schuurt het ook aan staart en manen, zie eczeem bij paarden.

Dik been bij mok: wanneer is het ernstig?

Mok begint in de huid, maar de ontsteking kan de diepte in. Zwelt het been op tot boven de kogel of zelfs tot aan de knie of het spronggewricht, is het warm en pijnlijk en wil je paard er niet op staan, dan zit de ontsteking in het onderhuidse weefsel en de lymfebanen. Dierenartsen noemen dat lymfangitis of einschuss; vaak heeft het paard dan ook koorts.

Dit is een spoedgeval. Hoe langer je wacht, hoe groter de kans dat het been blijvend dikker blijft. Bel de dierenarts dezelfde dag, ook in het weekend. Hetzelfde geldt voor mok die ondanks goede verzorging na een week niet verbetert, zich snel uitbreidt of waarbij je paard kreupel wordt.

Wat doe je bij mok?

Bij beginnende droge mok met een paar schilfers kun je zelf starten met de verzorging hieronder. Verandert er binnen een week niets, wordt het natter of groter, of is het vanaf het begin een natte of pijnlijke plek, dan laat je de dierenarts kijken. Die zoekt uit wat erachter zit, bijvoorbeeld met een huidafkrabsel op mijten, en stelt de behandeling vast: reinigen, scheren en afhankelijk van de oorzaak een middel tegen mijten, bacteriën of schimmels. Bij een ouder paard hoort daar soms een bloedonderzoek op PPID bij. Mok die steeds terugkomt, heeft bijna altijd een oorzaak die nog niet gevonden is.

Wat je zelf kunt doen

• Haal je paard uit de modder. Een droge stal, een stuk verharding of een droge paddock is de basis van elke behandeling.
• Maak de kootholte één keer schoon met lauw water en een milde shampoo, spoel goed uit en dep droog. Daarna niet meer dagelijks wassen; nat houden is erger dan een beetje vuil. Droog de benen wel na het rijden en bij het binnenhalen uit een natte wei.
• Knip het behang rond de plek kort, zodat lucht erbij kan en de huid droogt. Doe dit voorzichtig, de huid is pijnlijk.
• Verwijder losse korsten alleen als ze na het schoonmaken vanzelf loslaten. Trek nooit vastzittende korsten los; daar maak je een nieuwe wond mee.
• Maak elke dag een foto van dezelfde plek, dan zie je of het beter wordt.
• Controleer het andere been en de weidegenoten. Mijten gaan via direct contact en gedeelde poetsspullen over.

Mok voorkomen

• Zorg dat je paard elke dag een paar uur droog en schoon kan staan, ook in een natte winter, en houd de stal schoon en dik ingestrooid.
• Strijk de kootholte bij het poetsen even af, zeker van oktober tot april. Beginnende mok voel je eerder dan je hem ziet.
• Laat modder drogen en borstel hem uit in plaats van af te spuiten. Moet je toch wassen, droog dan grondig na.
• Bij paarden met veel behang: niet standaard afscheren, want het beschermt, maar wel goed drogen en vaker controleren.
• Bescherm witte benen in de zomer tegen felle zon en houd planten als sint-janskruid uit de wei.
• Laat bij een ouder paard met steeds terugkerende mok PPID uitsluiten.