Wat is dampigheid bij paarden?
Dampigheid is een chronische ontsteking van de diepe luchtwegen. De kleine luchtwegen trekken samen, de wand zwelt op en er komt taai slijm vrij. Uitademen kost daardoor steeds meer moeite, en dat is wat je aan de buitenkant ziet: een paard dat met pompende flanken ademt.
De naam COPD komt uit de humane geneeskunde en wordt voor paarden niet meer gebruikt. Dierenartsen spreken tegenwoordig van ernstig equine astma of RAO. Het is geen infectie en niet besmettelijk, maar een overgevoeligheidsreactie op wat het paard inademt. Het komt vooral voor bij paarden vanaf een jaar of zeven en gaat niet meer over. Wel is het met de juiste aanpak goed te houden, vaak jarenlang.
Hoe ontstaat dampigheid?
De aanleiding is bijna altijd stof. Niet het stof dat je ziet, maar de schimmelsporen, mijten en bacterieresten die in hooi en stro zitten en bij elke hap en elke verse baal vrijkomen. Een gevoelig paard dat daar dag in dag uit in staat, reageert met een ontsteking die niet meer tot rust komt. Risicofactoren:
- Hooi en stro, vooral als ze vochtig zijn opgeslagen of muf ruiken.
- Een dichte, slecht geventileerde stal, zeker in de winter.
- Ammoniak uit een stal die niet vaak genoeg wordt uitgemest.
- Aanleg: in sommige lijnen komt het vaker voor.
- Leeftijd: de meeste paarden krijgen de eerste klachten tussen hun zevende en vijftiende jaar.
- Een eerdere luchtweginfectie die lang heeft aangehouden.
- De zomervorm: een kleine groep paarden reageert juist op pollen en schimmels in de wei.
Hoesten dat weken aanhoudt is het vroegste signaal. Een paard dat alleen bij het begin van de training of bij het voeren een paar keer hoest, zit vaak al in de eerste fase.
Pompende ademhaling en dampigheidsgroeve: wat je ziet bij een dampig paard
Het begint met hoesten bij inspanning en bij het opschudden van stro, daarna komt er wit of gelig slijm uit de neusgaten en zakt de conditie. In een later stadium zie je het ook in rust. De neusgaten staan wijd, de flanken pompen en de uitademing gaat in twee slagen: eerst de longen, dan nog een keer de buikspieren om de laatste lucht eruit te persen. Dat heet de dubbelslag. Na maanden van dat persen tekent zich onderaan de buik een groeve af in de buikspieren, de dampigheidsgroeve.
Ademhaling tellen: wat is normaal?
Een volwassen paard ademt in rust 8 tot 16 keer per minuut. Tel een minuut lang de bewegingen van de flank, op een rustig moment en niet vlak na het eten of werken. Komt je paard in rust structureel boven de 20, of zie je de buikspieren meedoen bij het uitademen, dan is dat reden om de dierenarts te bellen, ook als het paard niet hoest.
