Hoesten bij paarden: oorzaken, wat het geluid zegt en wat je kunt doen

Waarom hoest een paard?

Hoesten is een reflex waarmee een paard slijm, stof of een prikkel uit de luchtwegen werkt. Een enkele hoest bij het begin van het werk of bij een stoffige hap hooi is normaal. Een paard dat dagelijks hoest, heeft geïrriteerde luchtwegen, en die irritatie heeft altijd een oorzaak. De twee grote groepen zijn een infectie (virus of bacterie) en een reactie op stof en schimmelsporen in de stal. Het verschil zie je vaak al aan de rest van het paard: koorts, sloom en snot wijst op infectie, een fit paard dat vooral in de stal en bij het voeren hoest wijst op stof.

Oorzaken van hoesten bij paarden

• Stof en schimmelsporen uit hooi en stro, de meest voorkomende oorzaak van hoesten zonder koorts.
• Ammoniak in een stal die te weinig wordt uitgemest of geventileerd.
• Een virusinfectie zoals influenza of rhinopneumonie, vaak met koorts en een loopneus, en besmettelijk voor stalgenoten.
• Een bacteriële infectie zoals droes, met dik snot en dikke lymfeklieren onder de kaak.
• Equine astma: een overgevoeligheid van de diepe luchtwegen voor stof, mild of ernstig. De ernstige vorm heet dampigheid.
• Longworm, bij paarden die met ezels op dezelfde wei staan.
• Verslikken of een slokdarmverstopping, als het hoesten plotseling tijdens het eten begint en er voer uit de neus komt.

Hoesten dat korter dan twee weken duurt en vanzelf minder wordt, is acuut en meestal een infectie die het paard zelf opruimt. Hoesten dat langer dan twee weken aanhoudt, noem je chronisch; dan is bijna altijd de stalomgeving de drijvende factor, ook als het ooit met een verkoudheid begon.

Droge hoest, slijm of kuchen: wat het geluid zegt

Droge hoest zonder snot

Een harde, droge hoest waarbij niets loskomt, past bij geïrriteerde luchtwegen door stof of bij het begin van een virusinfectie. Komt het vooral in de stal, bij het voeren en aan het begin van het werk voor, en is het paard verder fit, dan is stof de eerste verdachte.

Hoesten met slijm of snot

Hoest het paard slijm op of loopt er wit of geel snot uit de neus, dan is er meer slijm dan de luchtwegen kwijt kunnen. Wit en helder slijm na het werk hoort bij stofprikkeling; geel of groen snot, zeker met koorts, bij een infectie. Snot uit één neusgat verdient altijd onderzoek.

Kuchen aan het begin van het werk

Een paar keer kuchen in de eerste minuten van het rijden en daarna niets meer: de luchtwegen schonen zich op. Houdt het kuchen de hele training aan of komt het ook in rust, dan is het geen opwarmhoest meer.

Hoesten bij het eten

Een paard dat bij elke hap hooi hoest, reageert meestal op stof uit dat hooi. Begint het hoesten plotseling tijdens het eten, met kwijlen, strekken van de hals en voer uit de neus, dan zit er mogelijk iets vast in de slokdarm en bel je direct de dierenarts.

Wanneer naar de dierenarts met een hoestend paard?

Bel dezelfde dag bij koorts (boven de 38,5 graden), snot uit één neusgat, dikke lymfeklieren onder de kaak, een paard dat niet eet, benauwd is in rust of voer uit de neus heeft. Bel binnen een paar dagen als het hoesten na twee weken niet minder wordt, als het paard bij het werk zwaar gaat ademen of als een pony of paard afvalt. De dierenarts luistert naar de longen, meet de temperatuur en kijkt zo nodig met een scoop in de luchtpijp of doet een longspoeling om te zien of het om een infectie of om een overgevoeligheid gaat. Dat onderscheid bepaalt de behandeling, en die is voor beide anders.

Wat je zelf kunt doen

• Meet de temperatuur, elke dag op hetzelfde tijdstip. Normaal is 37,5 tot 38,5 graden. Dat is het eerste wat de dierenarts vraagt.
• Zet het paard zoveel mogelijk buiten en houd het weg bij uitmesten, vegen en het opschudden van stro.
• Week het hooi een kwartier of stoom het, en voer vanaf de grond.
• Vervang stro door vlas, houtvezel of papier en ventileer de stal.
• Geef rust bij koorts; bij hoesten zonder koorts is rustig stappen juist goed, het helpt slijm loskomen.
• Geef geen hoestdrank of pijnstillers voor mensen; die zijn voor paarden niet veilig.
• Houd een hoestend paard met koorts apart van de rest van de stal en verzorg het als laatste.

Hoesten voorkomen

• Koop hooi op geur en kleur en week het als het stoffig is, ook voor paarden die nog niet hoesten.
• Ventileer het hele jaar door; een dichte, warme stal is slechter voor de longen dan een frisse.
• Mest dagelijks uit, zodat ammoniak geen kans krijgt.
• Laat nieuwe paarden twee weken apart staan voordat ze bij de rest komen.
• Overleg met de dierenarts over vaccinatie tegen influenza en rhinopneumonie en over ontwormen als er ezels op het terrein staan.
• Neem hoesten dat twee weken aanhoudt serieus, voordat een stofprikkeling een blijvende overgevoeligheid wordt.