Hoesten bij honden: oorzaken, hoe het klinkt en wat je kunt doen

Waarom hoest een hond?

Hoesten is een reflex. Een prikkel in de keel, de luchtpijp of de longen zet je hond aan tot een krachtige uitademing om die prikkel kwijt te raken: slijm, een grasspriet, stof, een virus. Af en toe hoesten is daarmee net zo normaal als bij een mens. Het wordt pas een vraag als het vaak gebeurt, lang aanhoudt of als je hond er iets bij heeft, zoals sloomheid of minder eetlust.

Wat het verwarrend maakt: een hond hoest anders dan een mens. Een hoestbui eindigt vaak met kokhalzen en een beetje wit schuim, waardoor eigenaren denken dat hun hond moet overgeven of iets heeft ingeslikt. Bij de meeste hoestvormen is dat gewoon slijm dat omhoogkomt en weer wordt doorgeslikt.

Hoe klinkt het? Droge hoest, kuchen of alsof er iets in zijn keel zit

Het geluid en het moment zeggen veel over waar de prikkel zit. Let er een dag op en maak een filmpje als het gebeurt; dat is ook de eerste vraag die de dierenarts stelt.

Harde, droge hoest

Een harde, blaffende of toeterende hoest die uit de keel lijkt te komen, vaak in buien en erger bij opwinding, trekken aan de riem of koude lucht. Dit past bij een geïrriteerde luchtpijp of voorste luchtwegen. Kennelhoest klinkt zo, een slappe luchtpijp bij kleine rassen ook.

Hoest alsof er iets in zijn keel zit

Je hond hoest, kokhalst, slikt en lijkt iets te willen wegwerken. Soms zit er echt iets, maar meestal is dit het einde van een gewone hoestbui. Zit er wél iets vast, dan zie je meer: kwijlen, steeds opnieuw proberen, met een poot naar de bek slaan, paniek. Dan ga je direct naar de dierenarts.

Hier hoort ook het omgekeerd niezen bij: je hond trekt met veel lawaai lucht naar binnen door de neus, staat stokstijf met gestrekte hals en lijkt even te stikken. Na een halve minuut is het over. Het is geen hoest en het is onschuldig, maar veel eigenaren zoeken erop als “hond hoest raar”.

Zacht kuchen

Een zacht kuchje, af en toe, vaak na het drinken, ’s ochtends of na het opstaan uit de mand. Bij een jonge, fitte hond is dit zelden iets. Bij een oudere hond kan het het eerste teken zijn van iets bij het hart of de luchtpijp, zie verderop.

Natte hoest

Je hoort slijm meeborrelen en je hond ademt soms sneller of zwaarder. Dat past bij slijm of vocht in de lagere luchtwegen: bronchitis, longontsteking, longworm of vocht in de longen door het hart. Een natte hoest is altijd een reden voor een afspraak.

Oorzaken van hoesten bij honden

De meeste oorzaken zijn onschuldig. Maar de lijst is lang, en de ernstige oorzaken beginnen vaak klein.

• Kennelhoest: een besmettelijke ontsteking van de voorste luchtwegen met een harde, droge hoest. De hond is er verder vaak fit bij. De meest voorkomende oorzaak van plotseling hoesten. Lees meer over kennelhoest bij honden.
• Verslikken of een vreemd voorwerp: een grasspriet, een stukje speelgoed, te snel eten of drinken.
• Prikkelende lucht: rook, stof, sterke geuren, droge lucht in een verwarmd huis.
• Slappe luchtpijp (tracheacollaps): vooral bij kleine rassen. Hoesten bij opwinding, warmte en trekken aan de riem.
• Chronische bronchitis: een langdurige ontsteking van de luchtwegen, vaak bij honden van middelbare leeftijd en ouder.
• Hartaandoening: een vergroot hart drukt op de luchtwegen of er hoopt vocht op in de longen. Hoesten in rust, ’s nachts en na inspanning.
• Longworm: je hond raakt besmet door slakken op te eten of af te likken van speelgoed en gras. Hoesten, kortademigheid, soms bloedneuzen. Komt in Nederland en België voor.
• Longontsteking: je hond is echt ziek, met koorts, sloomheid en weinig eetlust.
• Strottenhoofdverlamming: bij oudere grote honden. Zware, hoorbare ademhaling, een veranderde blaf, hoesten na het drinken.
• Zeldzamer: allergie, een gezwel in de borstholte, hondengriep, of hartworm na een verblijf in Zuid-Europa.

Een vuistregel: een hond die plotseling hard gaat hoesten en verder fit is, heeft meestal een infectie of een prikkel. Een hond die geleidelijk vaker gaat hoesten, vooral in rust, heeft vaker een oorzaak bij het hart of de luchtwegen die onderzoek vraagt.

Oude of kleine hond hoest veel: hart en luchtpijp

Bij een oudere hond die steeds vaker een zacht kuchje heeft, kijkt de dierenarts als eerste naar het hart. Een lekkende hartklep komt veel voor bij oudere honden van kleine en middelgrote rassen. Het hart wordt groter, drukt tegen de luchtpijp en veroorzaakt een hoestprikkel; later kan er vocht in de longen komen. Je ziet het aan een hond die ’s nachts of na het liggen hoest, na inspanning blijft hoesten en sneller moe is. Een handige controle thuis: tel hoe vaak je hond ademt als hij diep slaapt. Meer dan dertig keer per minuut is een reden om te bellen.

Bij kleine rassen zoals de Chihuahua, Yorkshire terriër, Pomeriaan en Mopshond is de luchtpijp vaak het probleem. Het kraakbeen verslapt, de luchtpijp valt bij een diepe ademteug deels dicht en je hond hoest hard en toeterend, vooral bij opwinding, trekken aan de riem en warm weer. Overgewicht maakt het erger, een borsttuig in plaats van een halsband maakt het beter.

Hond hoest af en toe of blijft hoesten: wanneer naar de dierenarts?

Een hond die af en toe een kuchje heeft, normaal eet, speelt en ademt, mag je een week tot twee weken aankijken. Maak een afspraak als:

• het hoesten langer dan twee weken aanhoudt of in die tijd erger wordt;
• je hond hoest in rust, ’s nachts of na elke inspanning;
• de hoest nat klinkt of je hond sneller ademt dan normaal;
• je hond minder eet, sneller moe is of slomer wordt;
• het om een pup, een oudere hond of een hond uit het buitenland gaat.

Bel direct, ook buiten kantooruren, als je hond benauwd is, bleek of blauw tandvlees heeft, bloed ophoest, in elkaar zakt of als er mogelijk iets in zijn keel vastzit.

De dierenarts luistert naar hart en longen, kijkt in de keel en meet de temperatuur. Afhankelijk daarvan volgt een röntgenfoto, een echo van het hart, bloedonderzoek of onderzoek van de ontlasting op longworm. De behandeling hangt volledig af van de oorzaak en bepaalt de dierenarts.

Wat je zelf kunt doen tot de dierenarts er is

• Rust. Geen rennen, geen ballen gooien, korte rustige wandelingen. Elke inspanning prikkelt de luchtwegen opnieuw.
• Een borsttuig in plaats van een halsband, zodat er niets op de luchtpijp drukt.
• Schone, vochtige lucht: niet roken in huis, geen geurkaarsen of spuitbussen, in het stookseizoen een bakje water bij de verwarming of even meezitten in een stomende badkamer.
• Water op kamertemperatuur en kleine porties eten, zodat je hond niet schrokt en zich verslikt.
• Uit de buurt van andere honden tot je weet dat het niet besmettelijk is.
• Bijhouden wanneer het gebeurt, hoe vaak en hoe het klinkt. Een filmpje zegt de dierenarts meer dan een beschrijving.
• Nooit hoestdrank of pijnstillers voor mensen geven. Paracetamol, ibuprofen en veel hoestdranken (met xylitol of codeïne) zijn giftig voor honden.

Hoesten bij je hond voorkomen

Niet elke hoest is te voorkomen, maar een paar dingen schelen veel:

• Een borsttuig voor honden die trekken, en standaard voor kleine rassen.
• Het gewicht op peil houden. Overgewicht verergert hoesten bij hart- en luchtpijpproblemen.
• Een rookvrij huis en geen sterke geuren waar je hond slaapt.
• Slakken uit de buurt houden: speelgoed ’s avonds naar binnen, water- en voerbakken niet buiten laten staan. Vraag de dierenarts naar ontwormen dat ook tegen longworm werkt.
• Komt je hond veel in pensions, op de hondenschool of bij een uitlaatservice? Overleg met de dierenarts over de kennelhoestvaccinatie.
• Bij een oudere hond jaarlijks het hart laten beluisteren, ook zonder klachten. Een ruis wordt zo gevonden voordat de hoest begint.
• Een hond die mee is geweest naar of komt uit Zuid-Europa laten testen op hartworm.