Diarree bij paarden en pony's: oorzaken, mestwater en wat je kunt doen

Wat is diarree bij paarden?

Gezonde paardenmest bestaat uit stevige keutels die uit elkaar vallen als ze de grond raken. Bij diarree is de mest brijig als een koeienvlaai of helemaal waterig, en meestal moet je paard ook vaker. Dat geldt voor paarden en pony's op dezelfde manier.

Dierenartsen maken onderscheid tussen acute en chronische diarree. Acute diarree ontstaat plotseling en kan bij een volwassen paard snel ernstig worden, omdat het veel vocht en zouten verliest. Chronische diarree houdt weken aan of komt steeds terug; het paard is daarbij vaak niet acuut ziek, maar valt wel af.

Hoe krijgt een paard diarree?

De oorzaak zit vaak in het voer, maar soms ook in een infectie of een andere ziekte. De meest voorkomende oorzaken:

• Een plotselinge voerwissel, zoals in het voorjaar meteen de hele dag op jong, eiwit- en suikerrijk gras.
• Beschimmeld of slecht ruwvoer, of te veel krachtvoer in één keer.
• Wormen, vooral kleine bloedwormen. Hun larven kunnen eind van de winter in groten getale uit de darmwand komen.
• Zand in de darmen, bij paarden die op een zandbodem eten.
• Bacteriën zoals salmonella of clostridium, soms na een kuur antibiotica.
• Stress, bijvoorbeeld door transport, een nieuwe stal of een wedstrijd.
• Gebitsproblemen, waardoor het voer slecht gekauwd de darm in gaat.
• Giftige planten of eikels, en het langdurig gebruik van pijnstillers.

Darmontsteking (colitis)

Achter acute, waterige diarree bij een volwassen paard zit vaak een ontsteking van de dikke darm: colitis. Het paard wordt sloom, eet niet, krijgt koorts en de slijmvliezen kleuren donkerrood. Een plotselinge, zeer ernstige vorm zonder duidelijke oorzaak heet colitis X. Een colitis is een spoedgeval, omdat gifstoffen uit de darm in het bloed komen. Bij een chronische darmontsteking, ook wel IBD genoemd, is het paard minder acuut ziek, maar valt het geleidelijk af.

Mestwater: normale mest, maar toch nat

Bij mestwater poept je paard gewone keutels, maar komt er voor of na de mest bruin water mee. Dat water loopt langs de achterbenen en kan de huid daar irriteren. Mestwater is iets anders dan diarree: het paard is niet ziek en de mest zelf is normaal.

De oorzaak is lang niet altijd te vinden. Vaak speelt het voer mee, zoals voordroog of kuilgras, of een overstap naar ander hooi. Ook een slecht gebit, stress en de rangorde in de groep worden genoemd. Laat bij mestwater het gebit nakijken en verander daarna één ding tegelijk in het voer, zodat je ziet wat helpt.

Diarree bij een veulen

Veel veulens krijgen tussen de vijfde en de vijftiende levensdag een paar dagen dunne mest. Dat valt samen met de eerste hengstigheid van de merrie en heet daarom veulenbronstdiarree. Zolang het veulen goed drinkt, alert is en blijft spelen, is dat meestal onschuldig.

Een veulen droogt veel sneller uit dan een volwassen paard. Drinkt het slecht, ligt het veel, heeft het koorts of is de diarree waterig of bloederig, bel dan direct de dierenarts. Virussen en bacteriën kunnen bij veulens binnen een dag levensbedreigend zijn.

Wat doe je bij diarree bij je paard?

Is je paard verder fit en is de mest alleen wat zachter, dan kun je een dag afwachten en kijken of het vanzelf overgaat. Bel dezelfde dag de dierenarts als de mest waterig is, als het langer dan een dag duurt of als je paard minder eet. Bel direct bij een van deze signalen:

• koorts: boven 38,5 graden;
• sloom staan, niet eten of verschijnselen van koliek;
• donkerrode of paarse slijmvliezen in de mond;
• een hartslag in rust van meer dan 60 slagen per minuut;
• diarree bij een veulen dat slecht drinkt.

De dierenarts zoekt de oorzaak met bloed- en mestonderzoek en bepaalt de behandeling. Bij een paard dat veel vocht verliest, kan dat een infuus zijn; soms brengt de dierenarts mest van een gezond paard in via een sonde, een transfaunatie. Een ernstige darmontsteking kan bovendien hoefbevangenheid uitlokken, vooral bij pony's. Ook daarom is snel handelen belangrijk.

Wat je zelf kunt doen tot de dierenarts er is

• Zorg voor vers, schoon water en kijk of je paard drinkt.
• Geef alleen goed hooi. Laat krachtvoer en gras even weg.
• Neem twee keer per dag de temperatuur op en schrijf hem op, net als hoe vaak je paard mest en hoe dat eruitziet.
• Zet je paard apart van de groep en ruim de mest direct op. Sommige oorzaken, zoals salmonella, zijn besmettelijk.
• Houd de achterbenen en de staart schoon en droog, zodat de huid niet gaat ontsteken.
• Geef geen pijnstillers of andere medicijnen zonder overleg met de dierenarts.

Diarree bij je paard voorkomen

• Verander het voer altijd geleidelijk, gespreid over twee tot drie weken.
• Laat je paard in het voorjaar langzaam wennen aan gras: begin met een kwartier per dag en bouw dat op.
• Geef voldoende goed, stofarm en schimmelvrij ruwvoer.
• Laat het gebit minstens één keer per jaar controleren.
• Laat regelmatig mestonderzoek doen en ontworm in overleg met de dierenarts.
• Voer niet van de grond op een zandbodem en houd de weide vrij van eikels en giftige planten.
• Beperk stress bij transport en verhuizing, en geef je paard tijd om te wennen.