Kreupelheid zie je het best in draf, op een harde, vlakke en rechte ondergrond. Laat iemand je paard aan een losse lijn van je af en naar je toe draven, en kijk ook van opzij.
- Voorbeen: het hoofd gaat omhoog als het pijnlijke been neerkomt en zakt als het gezonde been neerkomt. Hoe groter de knik, hoe kreupeler.
- Achterbeen: kijk naar de heupen of het kruis. Aan de pijnlijke kant beweegt de heup meer op en neer. Bij een duidelijke kreupelheid achter knikt het hoofd soms mee, waardoor het op een voorbeen lijkt.
- Alleen in draf, niet in stap: de kreupelheid is dan meestal licht. Er is wel iets, dus laat het beoordelen.
- Op de volte: veel kreupelheden worden duidelijker op een kleine volte. Kijk op beide handen.
- Harde of zachte grond: let op of je paard op de ene ondergrond slechter loopt dan op de andere. Dat is nuttige informatie voor de dierenarts.
Film je paard in stap en draf. Zo kan de dierenarts meekijken, ook als de kreupelheid wisselt.
Bel direct de dierenarts als:
- je paard het been niet of nauwelijks neerzet;
- je paard ineens stokkreupel is en je de oorzaak niet ziet;
- er een spijker of ander voorwerp in de hoef zit;
- er een wond is bij een gewricht of in de buurt van een pees;
- het been dik en warm is en je paard koorts heeft;
- beide voorbenen kreupel zijn en je paard naar achteren leunt;
- de kreupelheid begint na een val, trap of ongeluk.
Loopt je paard alleen licht kreupel in draf en is het verder fit, dan is het geen spoed. Rijd niet verder en overleg met de dierenarts. Is het binnen een paar dagen niet over, of wordt het erger, laat je paard dan onderzoeken.
Stop met rijden, stap af en zoek eerst naar een duidelijke oorzaak. Veel kreupelheden beginnen in de hoef, dus begin daar.
Tot de dierenarts er is
- Krab de hoef uit en kijk naar de zool, de witte lijn en de straal. Snijd of prik niet zelf.
- Voel aan alle vier de hoeven en de pols boven de kogels. Eén warme hoef met een sterke pols wijst vaak op een hoefzweer.
- Ga met je hand langs het been, van boven naar beneden, en vergelijk met het andere been. Voel je een zwelling, warmte of een plek waar je paard op reageert?
- Neem de temperatuur op. Normaal is ongeveer 37,5 tot 38 °C; boven 38,5 °C heeft je paard koorts.
- Zit er een spijker of scherp voorwerp in de hoef? Bel direct de dierenarts en vraag of je het laat zitten of eruit haalt. Haal je het eruit, maak dan eerst een foto en onthoud de plek.
- Film je paard in stap, en in draf als het dat kan.
- Zet je paard op een rustige, schone plek. Geef niets zonder overleg met de dierenarts, dan kan die de kreupelheid goed beoordelen.
De dierenarts begint met vragen: sinds wanneer, plotseling of geleidelijk, en wat je zelf al zag. Daarna bekijkt de dierenarts je paard in stap en draf op een rechte lijn, vaak ook op de volte en op harde en zachte grond. Zo wordt duidelijk welk been het is en hoe ernstig.
Dan volgt het onderzoek met de handen: de benen aftasten, gewrichten bewegen en de hoef testen met een hoeftang. Bij een buigproef houdt de dierenarts een been even gebogen en laat je paard direct daarna draven. Wordt de kreupelheid duidelijker, dan wijst dat naar dat deel van het been.
Is de plek dan nog niet duidelijk, dan kan de dierenarts met een zenuwblokkade stap voor stap delen van het been verdoven. Loopt je paard daarna regelmatig, dan zit de pijn in het verdoofde gebied. Vaak volgen daarna röntgenfoto's of een echo om te zien wat er precies aan de hand is.
- Krab de hoeven dagelijks uit en kijk ze na.
- Houd een vast ritme met de hoefsmid aan.
- Bouw training rustig op en wissel de ondergrond af. Lang werken op harde of juist diepe grond belast pezen en gewrichten.
- Stap je paard voor het werk goed los en na het werk goed uit.
- Controleer wei en paddock op gaten, stenen, draad en losse spijkers.
- Houd je paard op een gezond gewicht: elke kilo extra belast de benen.
- Noteer kleine onregelmatigheden en laat ze vroeg beoordelen. Een beginnende kreupelheid is vaak eenvoudiger aan te pakken.
Zet je paard het been niet meer neer, zit er een spijker in de hoef, is er een wond bij een gewricht of zijn beide voorbenen kreupel? Bel direct de dierenarts.
Veelgestelde vragen
Dat hangt af van de oorzaak. Een steentje, kneuzing of hoefzweer is vaak binnen dagen tot weken voorbij. Bij een peesblessure of slijtage duurt herstel langer en blijft er soms een beperking, maar ook dan kunnen veel paarden weer aan het werk. Hoe eerder de dierenarts de oorzaak vindt, hoe beter de kansen meestal zijn.
Geen zwelling, geen wond en geen warmte betekent niet dat er niets is. Vaak zit de oorzaak in de hoef, zoals een beginnende hoefzweer, een kneuzing of hoefkatrol, of hoger in een gewricht, de rug of de achterhand. Juist dan helpt een kreupelheidsonderzoek bij de dierenarts.
Dat hangt helemaal af van de oorzaak. Bij een steentje of kneuzing is het vaak na een paar dagen over, bij een peesblessure gaat het om maanden. De dierenarts bepaalt hoeveel rust en beweging je paard nodig heeft en hoe je weer opbouwt; begin niet op eigen houtje met trainen zodra je paard er beter uitziet.
